26 Ιούλ Αρμοδιότητες Αντιπεριφερειάρχη, Εποπτεία και Καθορισμός Ωραρίου Κυριακής

Αγαπητοί Συνάδελφοι,

Με το παρόν, σας ενημερώνουμε για τις αρμοδιότητες του αρμόδιου κατά τόπον αντιπεριφερειάρχη, ο οποίος επιφορτίζεται, βάσει του νέου νόμου, που ψηφίστηκε χθες από το πρώτο θερινό τμήμα διακοπών της Βουλής, να εκδίδει την σχετική με το νομό του απόφαση για το άνοιγμα ή μη των καταστημάτων τις Κυριακές.  Παράλληλα, επιχειρούμε μία πρώτη προσέγγιση του συνδυασμού των διατάξεων του Καλλικράτη σε σχέση με το νέο πλαίσιο.

Περί Αντιπεριφερειαρχών εν γένει

Οι αντιπεριφερειάρχες επικουρούν τον περιφερειάρχη.

Εκλέγονται άμεσα και εκπροσωπούν ο καθένας μία περιφερειακή ενότητα (νομό).  Τρεις επιπλέον αντιπεριφερειάρχες ορίζονται με απόφαση του περιφερειάρχη που δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.  Οι 3 «υπερτοπικοί» αντιπεριφερειάρχες είναι οπωσδήποτε μέλη του περιφερειακού συμβουλίου (άρα εκλεγμένοι και αυτοί) και έχουν υπερτοπικές θεματικές αρμοδιότητες για το σύνολο της περιφέρειας.

Επίσης, ο περιφερειάρχης μπορεί με απόφασή του να αναθέσει σε όλους τους αντιπεριφερειάρχες την άσκηση τομέων αρμοδιοτήτων της περιφέρειας και μπορεί, επίσης, να τους μεταβιβάζει την άσκηση συγκεκριμένων δικών του αρμοδιοτήτων.

Οι άμεσα εκλεγόμενοι αντιπεριφερειάρχες έχουν τις ακόλουθες αρμοδιότητες:

α) Συντονίζουν και εποπτεύουν τις υπηρεσίες της περιφέρειας που λειτουργούν στα όρια της περιφερειακής ενότητας.

β) Εκτελούν τις αποφάσεις του περιφερειάρχη, του περιφερειακού συμβουλίου και της οικονομικής επιτροπής, που αφορούν την περιοχή τους.

γ) Ασκούν όλες τις αρμοδιότητες που τους μεταβιβάζει ο περιφερειάρχης.

δ) Εισηγούνται προς το περιφερειακό συμβούλιο μέτρα πολιτικής προστασίας της περιφερειακής ενότητας.

ε) Έχουν την ευθύνη και συντονίζουν δράσεις και μέσα για την πρόληψη, ετοιμότητα, αντιμετώπιση και αποκατάσταση των φυσικών και άλλων καταστροφών στην περιφερειακή ενότητά τους.

στ) Προεδρεύουν στο Συντονιστικό Όργανο Πολιτικής Προστασίας της περιφερειακής ενότητας.

Σε περίπτωση απουσίας ή κωλύματος αντιπεριφερειάρχη οι αρμοδιότητές του ασκούνται από τον περιφερειάρχη ή άλλον αντιπεριφερειάρχη που ορίζει ο περιφερειάρχης (σημαντική διάταξη: Όταν ο αντιπεριφερειάρχης ενός νομού αποφεύγει να απαντήσει, τότε μπορεί να μεθοδεύσει απουσία ή κώλυμα, οπότε θεωρητικά την απόφαση για το άνοιγμα των καταστημάτων στην περιοχή του μπορεί να λάβει γειτονικός αντιπεριφερειάρχης ή ο ίδιος ο περιφερειάρχης).

Αν ο αιρετός αντιπεριφερειάρχης παραιτηθεί, εκπέσει, αποβιώσει ή ακυρωθεί η εκλογή του, τη θέση του καταλαμβάνει περιφερειακός σύμβουλος της πλειοψηφίας που έχει εκλεγεί στην ίδια περιφερειακή ενότητα.

Μέσα στις αρμοδιότητες του αντιπεριφερειάρχη περιλαμβάνονται και οι ακόλουθες σημαντικές, που πρέπει να γνωρίζουμε:

• Η επάρκεια και ποιότητά του έργου του, η διαφάνεια και η ισονομία, με στόχο την καλύτερη εξυπηρέτηση των πολιτών.
• Η ανάγκη αειφόρου ανάπτυξης και προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς της περιοχής του.
• Η διατύπωση προτάσεων πολιτικής και μέτρων για την ανάπτυξη των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων.
• Η πληροφόρηση και υποβοήθηση των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων σε κλαδικό ή άλλο επίπεδο, με σκοπό την ανάπτυξη της επιχειρηματικής ικανότητας και ανταγωνιστικότητάς τους.
•  Η συνεργασία με αρμόδιους συλλογικούς φορείς και επιμελητήρια για την εξέταση θεμάτων, τα οποία αφορούν στην αδειοδότηση και στη λειτουργία των μεταποιητικών επιχειρήσεων και των επιχειρήσεων παροχής υπηρεσιών και γενικά την βελτίωση του επιχειρηματικού κλίματος και της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων.
• Η υποβολή προτάσεων στο αρμόδιο Υπουργείο σχετικά με την ενίσχυση της επιχειρηματικής δραστηριότητας στο νομό, με τις διαμορφούμενες τάσεις οικονομικής δραστηριότητας.
• Η κατάρτιση προγραμμάτων για τον τουριστικό σχεδιασμό, καθώς και για την τουριστική ανάπτυξη και προβολή της περιφέρειας, σε συνεργασία με τον Ε.Ο.Τ.

Εποπτεία

Πειθαρχική Ευθύνη

Στον αντιπεριφερειάρχη ασκείται εποπτεία από το Κράτος, η οποία συνίσταται σε έλεγχο νομιμότητας των πράξεών του και στον πειθαρχική του τιμωρία.

Την εποπτεία ασκεί η Αυτοτελής Υπηρεσία Εποπτείας Ο.Τ.Α. που εδρεύει στην αποκεντρωμένη διοίκηση (στον «κρατικό περιφερειάρχη») και αποτελεί υπηρεσία του Υπουργείου Εσωτερικών, υπαγόμενη απευθείας στον Υπουργό.

Η υπηρεσία αυτή είναι αρμόδια για τον έλεγχο νομιμότητας όλων των πράξεων των Ο.Τ.Α. και για τον πειθαρχικό έλεγχο των αιρετών, άρα και για τον αντιπεριφερειάρχη.

Στα πλαίσια αυτής της εποπτείας, η Αυτοτελής Υπηρεσία Εποπτείας Ο.Τ.Α. έχει δικαίωμα να εκδίδει οδηγίες αυτεπαγγέλτως με σκοπό τη διασφάλιση της νομιμότητας της δράσης του αντιπεριφερειάρχη (σημαντική διάταξη: Μέσω του Υπουργού Εσωτερικών, οι υπηρεσίες αυτές μπορούν να παράσχουν δεσμευτικές κατευθυντήριες γραμμές προς τον αντιπεριφερειάρχη ως προς την έκδοση της απόφασης για λειτουργία των καταστημάτων τις Κυριακές).

Της υπηρεσίας προΐσταται ανώτατος δημόσιος υπάλληλος, ο Ελεγκτής Νομιμότητας.  Ο Ελεγκτής μπορεί αυτεπαγγέλτως να ακυρώσει οποιαδήποτε απόφαση του αντιπεριφερειάρχη για λόγους νομιμότητας, μέσα σε προθεσμία

2 μηνών αφότου η απόφαση έχει δημοσιευθεί ή εκδοθεί.  Οι περιφέρειες υποχρεούνται να παρέχουν κάθε στοιχείο που ζητείται από την Αυτοτελή Υπηρεσία Εποπτείας Ο.Τ.Α. με σκοπό την άσκηση του ελέγχου νομιμότητας.

Στον αντιπεριφερειάρχη μπορούν να επιβληθούν οι πειθαρχικές ποινές της αργίας έως 6 μηνών και της έκπτωσης από το αξίωμά του.  Τις σχετικές αποφάσεις λαμβάνει για τον αντιπεριφερειάρχη ο Ελεγκτής Νομιμότητας υπό τις εξής προϋποθέσεις:

α. Αν έχει διαπράξει σοβαρή παράβαση των καθηκόντων του ή υπέρβαση της αρμοδιότητάς του από δόλο ή βαριά αμέλεια.

β. Αν έχει διαπράξει παραβάσεις των καθηκόντων που του έχουν ανατεθεί σύμφωνα με ειδικές νομοθετικές ρυθμίσεις (όπως είναι η αρμοδιότητα που του παρέχεται με ειδικό νόμο για το άνοιγμα των καταστημάτων τις Κυριακές στην περιοχή του).

Τα πειθαρχικά παραπτώματα του αντιπεριφερειάρχη παραγράφονται μετά πάροδο 5 ετών από την ημέρα που διαπράχθηκαν.

Διοικητική Προσφυγή

Οποιοσδήποτε έχει έννομο συμφέρον (άρα και ο τοπικός Εμπορικός Σύλλογος) μπορεί να προσβάλει τις αποφάσεις του αντιπεριφερειάρχη για λόγους νομιμότητας, μέσα σε προθεσμία 15 ημερών από τη δημοσίευση της απόφασης ή την ανάρτησή της στο διαδίκτυο ή από την κοινοποίησή της ή

αφότου έλαβε γνώση.

Προσφυγή επιτρέπεται και κατά παράλειψης οφειλόμενης νόμιμης ενέργειας του αντιπεριφερειάρχη (σημαντική διάταξη:  Η προσπάθεια της ΕΣΕΕ και των Εμπορικών Συλλόγων πρέπει να επικεντρωθεί στην κατεύθυνση να επιτρέπεται προσφυγή κατά της απόφασης του αντιπεριφερειάρχη μόνο σε τοπικούς θεσμοθετημένους φορείς και όχι σε μεμονωμένες επιχειρήσεις και ιδιώτες). Στην περίπτωση αυτή η προσφυγή ασκείται εντός 10ημέρου από την άπρακτη παρέλευση της ειδικής προθεσμίας που τάσσει ο νόμος (εδώ των 3 μηνών).

Και στις δύο περιπτώσεις, ο Ελεγκτής Νομιμότητας αποφαίνεται επί της προσφυγής μέσα σε αποκλειστική προθεσμία 2 μηνών από την υποβολή της. Αν παρέλθει η ανωτέρω προθεσμία χωρίς να εκδοθεί απόφαση θεωρείται ότι η προσφυγή έχει απορριφθεί σιωπηρά.

Η άσκηση της ειδικής διοικητικής προσφυγής αποτελεί προϋπόθεση για την άσκηση ενδίκων βοηθημάτων ενώπιον των αρμόδιων δικαστηρίων (σημαντική διάταξη: Αν κάποιος δεν ασκήσει την προσφυγή, δεν μπορεί να αμφισβητήσει απευθείας στο δικαστήριο τη νομιμότητα της απόφασης του αντιπεριφερειάρχη).

Μετά την άσκηση της προσφυγής, ο Ελεγκτής Νομιμότητας μπορεί, εφόσον υποβληθεί σχετικό αίτημα, να αναστείλει με απόφασή του την εκτέλεση

της προσβαλλόμενης πράξης.  Η αναστολή χορηγείται εφόσον η προσφυγή φαίνεται βάσιμη ή κρίνεται ότι η βλάβη που θα προκαλέσει η απόφαση, μέχρι την εξέταση του κύρους της, είναι ανεπανόρθωτη ή δύσκολα επανορθώσιμη.

Πρώτη ανάγνωση του «Καλλικράτη» σε συνδυασμό με το νέο νόμο.

Σας ενημερώνουμε ότι η διαδικασία που συνδέει τον «καλλικρατικό» με το νέο νόμο  έχει ως εξής:

Αρμόδιο όργανο για την απόφαση θα είναι ο εκλεγμένος αντιπεριφερειάρχης (δηλαδή ο τέως νομάρχης) της τοπικής περιφερειακής ενότητας.

Δεν θα είναι ο «θεματικός» αντιπεριφερειάρχης που ορίζεται από τον περιφερειάρχη (επιχείρημα από την διατύπωση του νόμου: «Με αιτιολογημένη απόφαση του κατά τόπον αρμόδιου αντιπεριφερειάρχη…..»).

Η απόφαση του αντιπεριφερειάρχη πρέπει να είναι ειδικά αιτιολογημένη (ενώ στο προηγούμενο πλαίσιο δεν χρειαζόταν αιτιολόγηση) και μάλιστα βάσει των τοπικών ιδιαιτεροτήτων, οπότε μπορούν να τεθούν κριτήρια και προϋποθέσεις, οι οποίες θα πρέπει να πληρούνται και να αιτιολογούνται επαρκώς.  Αν δεν αιτιολογήσει επαρκώς ή καθόλου την απόφασή του, τότε αυτή ακυρώνεται εκ του λόγου αυτού!

Εάν παρά την πίεση που θα ασκήσει ένας Εμπορικός Σύλλογος στον αντιπεριφερειάρχη, αυτός λάβει αντίθετη απόφαση, τότε ο Σύλλογος, αφού ανιχνεύσει σημεία ενδεχόμενης ακυρότητας, πρέπει οπωσδήποτε να ασκήσει την διοικητική προσφυγή προς την τοπική Αυτοτελή Υπηρεσία Εποπτείας Ο.Τ.Α. και τον Ελεγκτή Νομιμότητας.  Αν δεν το κάνει, τότε ο Εμπορικός Σύλλογος χάνει το δικαίωμα να αμφισβητήσει την απόφαση στο τοπικό διοικητικό πρωτοδικείο ή στο Συμβούλιο της Επικρατείας.

Προσοχή:

Από την διατύπωση της διάταξης (που μιλάει για απόφαση ορισμού «περιοχών»), ερμηνευτικά συνάγoυμε τα εξής:

1. Ο αντιπεριφερειάρχης δεν φαίνεται να έχει καταρχήν δικαίωμα να ανοίξει «ομάδες μαγαζιών» την Κυριακή.  Θεωρούμε όμως ότι επιβάλλεται να διασφαλιστεί η «τουριστική ταυτότητα» του καταστήματος που κάνει χρήση του νόμου, με συγκεκριμένα κριτήρια τα οποία αναλύουμε παρακάτω.
2. Οι καθοριζόμενες περιοχές του νομού δεν περιορίζονται στις «στενά» τουριστικές.  Θεωρούμε όμως ότι κύριος στόχος της προσπάθειας των Εμπορικών Συλλόγων πρέπει να είναι η λειτουργία τις Κυριακές μόνο στις τουριστικές περιοχές.  Εφόσον ο αντιπεριφερειάρχης έχει ελευθερία επιλογής περιοχών, μπορεί κάλλιστα να ανοίξει μόνο τις τουριστικές περιοχές και ζώνες και όχι το σύνολο του νομού.  Είναι άλλωστε πιο εύκολο για αυτόν, καθώς η ειδική αιτιολόγηση για το άνοιγμα των καταστημάτων στις περιοχές που εξυπηρετούν την τουριστική κίνηση, είναι εύκολη και μη αμφισβητήσιμη.

Πρόταση κριτηρίων του εμπορικού κόσμου για τον καθορισμό των «τουριστικών περιοχών»

Κατά το ΝΔ 180/1946, μπορούν να ανακηρύσσονται ως τουριστικοί τόποι πόλεις, κωμοπόλεις, χωριά και περιοχές τουριστικού ενδιαφέροντος, εφόσον προκαλούν ή είναι δυνατόν να προκαλέσουν το ενδιαφέρον των περιηγητών, λόγω φυσικών καλλονών αρχαιολογικού, ιστορικού ενδιαφέροντος, ιαματικών πηγών, διοργανωμένων εκθέσεων, πανηγύρεων, εορτών κλπ ή τέλος λόγω ειδικών θερινών ή χειμερινών διαμονών.  Με το συγκεκριμένο διάταγμα δίδεται η αρμοδιότητα στο Γενικό Γραμματέα Τουρισμού να ανακηρύσσει τους τόπους αυτούς ως τουριστικούς.

Στη συνέχεια ήρθαν τα ΠΔ 899/76 και 664/77 με τα οποία ανακηρύσσονται συγκεκριμένες περιοχές ως τουριστικοί χώροι στην ελληνική επικράτεια και με το ΠΔ 667/77 προστίθενται περιοχές ως τόποι θερινών διακοπών.

Παράλληλα με τα παραπάνω, με απόφαση του Γενικού Γραμματέα του ΕΟΤ είναι δυνατόν να ορίζονται τουριστικές ζώνες και δρόμοι, όπως πχ. η ευρύτερη περιοχή της Πλάκας, όπου δίδεται το δικαίωμα λειτουργίας οποιασδήποτε επιχείρησης τις Κυριακές, εφόσον προμηθευτεί το ειδικό σήμα του ΕΟΤ.

Το παραπάνω νομοθετικό πλαίσιο είναι κεντρικού σχεδιασμού, δεν είναι ξεκάθαρο και επιπλέον οι τουριστικοί τόποι, επειδή ανακηρύχθηκαν σε περιόδους που η τουριστική ανάπτυξη της Ελλάδας ήταν συγκριτικά πολύ περιορισμένη, οι χαρακτηρισμοί αυτοί είναι ξεπερασμένοι.  Δύσκολα τα κριτήρια που προϋποθέτει θα μπορέσουν να εφαρμοστούν από τον αντιπεριφερειάρχη στον καθορισμό των τουριστικών ζωνών.

Η πρόταση της ΕΣΕΕ, που μπορεί να αποτελέσει την βάση κατευθυντήριων οδηγιών από το Υπουργείο Εσωτερικών και την Αυτοτελή Υπηρεσία Εποπτείας Ο.Τ.Α. στην κάθε περιφερειακή ενότητα, σκοπεύει στον χαρακτηρισμό των τοπικών τουριστικών περιοχών βάσει συγκεκριμένων κριτηρίων, όπως:

• Αναγνωρισμένη τουριστική ταυτότητα και φήμη.
• Διαπιστωμένο παραθεριστικό χαρακτήρα.
• Συγκέντρωση ιδιαίτερων χαρακτηριστικών φυσικού κάλους, που εξατομικεύουν τον τόπο.
• Συγκέντρωση μαζικού τουρισμού, εσωτερικού ή εξωτερικού, κάθε είδους (αναψυχής, θρησκευτικού, περιηγητικού, αγροτικού, χειμερινού ή θερινού κλπ.).
• Υψηλό βαθμό εξάρτησης της τοπικής οικονομίας από την τουριστική δραστηριότητα.
• Παράδοση ή στοιχεία εμπορικής και πολιτιστικής κληρονομιάς (ενδεικτικά τα ιστορικά κέντρα των πόλεων, οι «παλαιές πόλεις»).

Περαιτέρω, πέραν του γεωγραφικού κριτηρίου, προτεραιότητα θα πρέπει να δοθεί και στην ταυτότητα της «τουριστικής» επιχείρησης που θα μπορεί να κάνει χρήση του δικαιώματος λειτουργίας την Κυριακή, ανάλογα με το αντικείμενό της και την αιτιώδη συνάφεια που αυτό έχει με την τουριστική ανάπτυξη του τόπου.  Κατά τη γνώμη μας, το κατάστημα που θα εξυπηρετεί την τουριστική κίνηση τις Κυριακές, θα πρέπει να πληροί τις ακόλουθες προϋποθέσεις:

–       Είναι κάτω των 250 τμ. (προϋπόθεση του νόμου).

–       Δεν λειτουργεί σε εμπορικό κέντρο ή εκπτωτικό χωριό (προϋπόθεση του νόμου).

–       Δεν ανήκει σε αλυσίδα καταστημάτων της αυτής φίρμας, ούτε έχει χαρακτήρα εκπτωτικό από την φύση του (stock ή outlet – προϋπόθεση του νόμου).

–       Λειτουργεί σε χαρτογραφημένη τουριστική περιοχή.

–       Λειτουργεί εποχιακά.

–       Εντός της επιχείρησης ομιλείται τουλάχιστον μια (1) ξένη γλώσσα

–       Στις αναρτημένες τιμές, έχει πληροφορίες για τα πωλούμενα είδη και στα αγγλικά.

Μέσω ιστοσελίδας που μπορεί να λειτουργεί μέσα από τα τοπικά Επιμελητήρια θα μπορούν να προβάλλονται οι συγκεκριμένες επιχειρήσεις και θα δίνεται πληροφόρηση στους επισκέπτες.

Ποινή αφαίρεσης του δικαιώματος λειτουργίας τις Κυριακές θα μπορεί να επιβληθεί με απόφαση του αντιπεριφερειάρχη, ύστερα από παραβίαση των τιθέμενων προϋποθέσεων λειτουργίας, καθώς και κατά την διαπιστωμένη πώληση προϊόντων απομίμησης σήματος, σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 3377/2005 όπως ισχύουν.

Για τον έλεγχο προτείνουμε ως αρμόδιους φορείς την τοπική Τουριστική Αστυνομία και την Ελληνική Αστυνομία.

Μόλις δημοσιευθεί ο νέος νόμος στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, όπως αναμένεται μέσα στις επόμενες ημέρες, θα σας αποστείλουμε άμεσα αναλυτική εγκύκλιο για τις διατάξεις του.